jaA5. Bir erkek çocuğunun hayatındaki en önemli anlardan biridir sünnet... Bazılarının çok güzel geçirdiği ve aklında sünnet düğününden renkli karelerin kaldığı güzel bir anı iken; bazıları için de travmaya neden olarak ömürleri boyunca hatırlamak istemeyecekleri bir ana artık hastane ortamında genel anesteziyle her yaş grubunda yapılabiliyor. Geçmişte 2-6 yaş arasında yapılması çocukta travmalara neden olabileceği için önerilmiyordu. Özellikle yenidoğan döneminde yapılan sünnet, çocukları idrar yolları enfeksiyonlarından korumasının yanı sıra penis kanseri ve rahim ağzı kanseri riskini sünneti ile ilgili merak edilenleri Hisar Intercontinental Hospital Çocuk Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Salih Somuncu’ya sorduk…Yenidoğan sünneti nedir?Doğum ve doğumu takip eden 28 günlük süreçte yapılan sünnete yenidoğan sünneti adı verilir. Doğumu takip eden 24. ve 48. saatlerde yapılabilir; ancak sağlıklı olanı yenidoğan bir bebeğin böbrek ve karaciğer fonksiyonlarının yeterince olgunlaştığı 7 ila 10. gün arasında yapılmasıdır. Sünnet gibi zorunlu olmayan bir cerrahide ekstra bir travma oluşturmamak adına en az bir hafta beklenmesi doğru bir yapılır?Yenidoğan sünnetinde genel anestezi uygulanmaz. Bir krem yardımıyla lokal anestezi sağlanır. Sünnet derisi ve penise krem sürülerek yaklaşık 1 saat beklenir. Gerekli anestezi sağlandıktan sonra sünnet derisi penisin anatomisine uygun olarak cerrahi yöntemle alınır. 15-20 dakika süren operasyonda kanama kontrolü sağlandıktan sonra, yaklaşık 7 günde eriyerek kaybolan estetik bir dikişle damarlar tek tek bağlanır. Halk arasında lazer diye bilinen koter ne keserken ne de kanamaları durdururken kesinlikle dönemde sünnet derisinin sıkıştırılarak açılmasıyla uygulanan dikişsiz sünnet yöntemlerinde standardizasyon sağlanamayabilir. Penis cildinin tamamen alınması gibi sorunlar çok ciddi onarımların yapılması gerekliliğine neden olabilir. Bunun için sünnetin her yaşta cerrahi ve dikişli olarak yapılması en sünnetinin yararlarıYenidoğan sünneti tıbbi nedenlerinden çok avantajlarından dolayı tercih edilmektedir;• En büyük avantajı anestezi şeklidir. Genel anestezi ya da enjeksiyonla yapılan anestezi uygulamalarının yerine kremle sağlanabilen lokal anestezi kullanılır.• Yenidoğan döneminde yara iyileşmesi hızlıdır.• Enfeksiyon riski daha düşüktür.• Kanama riski çok daha düşüktür.• En önemlisi erkek çocuk sünnet derisinden ne kadar çabuk kurtulursa idrar yolu enfeksiyonu geçirme riski o denli bebeklerde yenidoğan sünneti yapılabilir mi?Prematür ya da düşük doğum ağırlıklı bebeklerde bebeğin doğum kilosunun gram gibi sağlıklı bir yenidoğanın kilosuna ulaşması beklenir. Daha sonra yine cerrahi yöntemle sünneti durumlarda yapılmamalı?• Çocuğun doğduğunda ilave bir sistemik hastalığı varsa,• Genel sağlık durumu bozuksa,• Enfeksiyon tablosu görülüyorsa,• Penise ait anomaliler Peygamber sünneti, gömük penis, penil rotasyon, penil deviasyon gibi varsa,• Sarılıkla ilgili değerleri çok yüksekse ve bir tedaviye ihtiyaç duyuluyorsa, bu tedavi tamamlanmadan kesinlikle sünnet Sonrası Dikkat Edilmesi GerekenlerSünnetin ardından hasta gerekli kontrolleri yapıldıktan sonra pansumanlı bir şekilde evine gönderilir. Ertesi gün kontrolleri yapılarak pansumanı açılır. Aileye günlük bakımın nasıl yapılacağı anlatılır. Yaklaşık 5-7 günde iyileşme Belirtiler Varsa Hekiminize Başvurun!• Aşırı bir şişlik, renk değişikliği ve morarma görülüyorsa,• Kızarma, iltihaplanma gibi enfeksiyon bulguları ortaya çıktıysa,• Kanama varsa mutlaka hekiminize başvurun. Yenidoğan bebeklere yapılan erken sünnet müdahalesi gelecekte oluşabilecek travmalara engel erkek çocuklarına uygulanan cerrahi müdahale olan sünnet, artık yenidoğan bebeklere uygulanıyor. Bebeğin doğumunu takip eden 24-48 saat içinde yapılan yenidoğan sünneti, duruma göre ilk bir aya kadar uygulanabilir. Sadece 15-20 dakika süren bu uygulama çocuğu ileride yaşayabileceği olası sünnet travmasından koruduğu gibi yenidoğan ve süt çocukluğu dönemine ait üriner sistem enfeksiyonlarının görülme sıklığını 10 kat uzun yıllardır yenidoğan sünneti yapan Çocuk Cerrahisi Uzmanı Operatör Doktor Cem Kara yenidoğan sünneti konusunda merak edilen sorulara cevap verdi. Kara, annenin hastanede olduğu ilk 48 saat içinde bebeğin sünnet olmasının hem bakım hem de takip açısından tavsiye edildiğine dikkat çekerek, "Doğumdan sonra ilk 24 saat takip ettiğimiz bebek, sonraki 24 saat içinde rahatlıkla sünnete alınabilir. Sadece 15-20 dakika süren sünnet işlemi sonrası anne ile birlikte zaten 4 saat daha hastanede kalacağı için, ilk bakımı buradaki hemşireler tarafından yapılacaktır. İlk iki gün sünnet yapılmaması durumunda ilk bir ay, bazen 40 güne kadar yine yenidoğan sünneti yapabilir" dedi. Kara, "Bundan 10 yıl önce biz ailelere yenidoğan sünneti düşünür müsünüz?’ diye sorarken, şimdi aileler doğum yaklaştıkça bu konuyu araştırmaya ve bizimle bağlantıya geçmeye başladı” şeklinde kolay bir işlemYenidoğan bebeklere uygulanan işlemin oldukça basit ve kolay bir işlem olduğuna vurgu yapan Dr. Kara, " “Yenidoğan sünneti oldukça kolay bir işlemdir. Özel bir teknik ile yapılan uygulama hem hızlı tamamlanır, hem de yenidoğan bebeğin yara iyileşmesi hızlı olduğun kolay ve estetik iyileşir. Lokal anestezi ile, bebek narkoz almadan yani uyutulmadan yapıldığı için bir risk daha ortadan kalkmış olur” diyerek, ailelerin narkoz ile ilgili gereksiz endişe duymasına gerek olmadığını vurguladı. Dr. Cem Kara “Sünnet derisinin damarsal yapısı yeni gelişmekte olduğundan, sünnet işlemi sırasında kanama kontrolü kolay, işlem sonrası kanama riski çok olur. Hem bebek, hem de anne doğum sonrası iyileşme sürecinde ne olduğunu bile anlamadan sünnet derisi iyileşmiş gerçekleşir” diye canı acır mı?Cerrahi Müdahale sonrası iyileşme süresinin oldukça hızlı olduğunu belirten Kara, " Yenidoğan sünneti sırasında bebekler de ağrı duyar ancak bunu önlemek için işlemden yarım saat önce penisin çevresine uyuşturucu etkili bir krem sürülür, ayrıca sünnet işlemi sırasında da çok küçük bir iğne yardımı ile lokal anestetik madde yine penis çevresine enjekte edilir. Ağrı ortadan tam anlamıyla kalkana kadar beklenir ve sünnete geçilir. Göbek iyileşmesi ile birlikte, bazen ondan bile daha hızlı bir iyileşme yaşanır" sonrası bebek sık emzirilmeliSünnet sonrası çoğunlukla ağrı kesici bile vermeye gerek duymadıklarını belirten Dr. Cem Kara “Sünnet sonrası anneden istediğimiz özel tek şey, bebeği sık sık emzirmesidir. Bu konuda aldığımız geri dönüşler, bebeğin çok ağlamadığı, mızmızlanmaya başladığı zaman da emzirilerek bu durumun kolayca üstesinden gelindiği şeklinde. Emen bebeğin gevşemesi, rahatlaması, duygusal olarak da doyması, ağrı hissini gidermede etkili oluyor" ifadelerini bakım kolaydırÇocuklarda sünnet sonrası yaşanan sıkıntıların bebeklerde yaşanmadığına dikkat çeken Dr. Cem Kara “Yenidoğan sünneti sonrası pipinin çevresini saydam bir pansuman materyali ile sararız. Bu pansuman materyali bebek çişini yaptıkça bezinin içine kendiliğinden düşecektir. Bundan sonra sadece bebeğin her alt değiştirmesinde antiseptik olarak vereceğimiz merhemi sürme işi kalacaktır. Bunun dışında rutin olarak antibiyotik kullanılmaz. Bebeğin bezlenecek olması genelde anneleri korkutur ancak yenidoğan sünnetinde bu bir avantajdır ve normal şekilde bezlenmeye devam edilmesini isteriz. İki gün sonra artık bebek, normal şartlardaki banyosunu yapabilecek hale gelir" şeklinde konuştu. Bebeğinizi hastaneden eve getirdiniz ve onun bakımı ile ilgili ne yapmanız gerektiğini bilmiyor musunuz? İşte yenidoğan bebeğinizle ilgili tüm merak ettikleriniz! [fotogaleri=103]Yenidoğan bebeğin görüntüsü nasıl olur ve karakteristik özellikleri nelerdir?Genellikle bebekler 3300-3600 gr arasında 49-52 cm aralığında doğarlar ve normal doğduklarında ağlamaları beklenir. Kurbağa ya da cenin pozisyonundandır anne rahmindeki o sıkılaşmalarından, oraya sığmak için aldıkları pozisyondan dolayı birdenbire bizim gibi dik pozisyonda olmaları beklenmez. İlk günlerde kollar biraz daha kapalı, ayaklar karna doğru çekiktir. Sonra bu yavaş yavaş uykusu nasıl olmalı?Bebek bakımında çözümü en zor konu… Her bebeğin uykusunun birbirinden farklı olacağını bilmek gerekir. Tabi bebekler uzun uyurlar. Ama uzun uyuyor diye de bırakmamak, 2-3 saatte bir uyandırıp emzirmek gece gündüz kavramları yoktur, bu yüzden sürekli ışığın yanmaması lazım. Gündüz olduğunda bebeğin gündüzü algılanması, gece olduğunda da ortamın hafif karartılıp, loş bir ışık kaynağının olmasında fayda var. Bu uygulamaya hemen başlanabilir. Geceleri bebeğinizi odanıza alırsınız ufakta bir gece lambası yakarsanız, gündüzleri de normal odada tutarsanız. Hemen gece gündüz farkını algılaması beklenmez. Bir aya kadar oluşmayabilir ona yardımcı olursanız bu süreci uyaranlar biraz daha fazla olabilir. Evde yaşayan insanların, çalışan aletlerin sesini bebek duymalıdır. Gece ise daha sessiz bir ortam yaratmak gerekir. Ama uyku düzenini biraz da bebek kendi kadar süre uyumalılar?Kitaplarda yenidoğan bebek 18-20 saat uyur deniliyor ama biz pratikte 20 saat uyuyana da 10 saat uyuyana da rastlıyoruz. 10 saat uyuyup, kilo alıp, mutlu olan bebeğe ’Hayır , senin daha çok uyumam lazım! diyemiyorsunuz. Uyumayan bebeği zorla aylık bebek biraz daha gece gündüz kavramlarını fark etmiş bebektir. Gündüz ayakta uyanık kalma süresi az da olsa artar. Gece uzun süreli güzel uyku da uyuyabilir. Toplumda da uyku süreleri biraz azalır. Ama bunlar kitabı bilgi dediğim gibi, pratikte farklı ne sıklıkla beslenmeli?Yenidoğan bebekleri mümkün olduğunca sık beslenmek gerekiyor. Özellikle geceleri… 3 saati geçirmemek lazım. Bebek uyuyorsa uyandırılması gerekiyor. Özellikle yenidoğanın ilk günlerinde kan şekeri düşme eğiliminde olabilir. Sarılık nedeniyle halsiz ve yorgun de gece ne kadar sık beslenirse annedeki süt yapımını artıran prolaktin hormonu o kadar artar. Beyine şu mesajı vermemek gerekir; ’Bebekte uyuyor ben de uyuyayım. Ona verdiğim süt yetti. Benim süt arttıtmama gerek yok.’’geceleri 2-3 defa emziren bebeklerki bebekler bu emzirme zamanlarına kısa sürede alışır için beyin sütün bebeğe yetmediğini mesajını alır ve prolaktin hormonunu artırarak süt yapımını gece beslendiğinde bunu enerji olarak harcayamayacağı için, emdiği sütü kilo alarak alacaktır. Bebeğin sarılığı, kan şekeri ile ilgili problemleri varsa sık uyandırıp emzirildiğinde bu tür problemlerin üstesinden daha kolay gelecektir. Bu yüzden ilk 10-15 gün bebekler geceleri 3 saatten uyandırılıp mutlaka ilk kakası nasıl olmalı?İlk 24-48 saatte bebeğin kakasını ve idrarını yapmasını bekleriz biz hastanede. Bebeğin ilk kakasına mekonyum denir. Koyu yeşil-siyah yapışkan kıvamlıdır. Bebek kaka yaptıkça ve günler içinde rengi önce kahverengi-yeşil sonra da beslenmesine göre anne sütü ile besleniyorsa açık sarı ekşi kokulu, mama ile besleniyorsa koyu sarı-açık kahve daha ağır kokulu kakaya anne sütü ile beslenen bebekler her beslenmeden sonra açık sarı kakalarını yaparlar. Macun kıvamındadır. Pis kokulu olmaz ama ekşi bir kokuları vardır. İlk zamanlarda bu günde 10 defa kaka yapabilir demek. Burada önemli olan ne kadar miktarda yaptığıdır. Her defasında çok yapıyorsa nedenini araştırırız. Ama bebek güzel besleniyor, kilo alıyor, kusma, ateş gibi ek bir problem yaşamıyorsa bebeği bir süre izlemeyi tercih ederiz. Sarılığını atması açısından da önemlidir bebeğin sık kaka yapımı ise iyi kilo alımının göstergesidir. Anne sütünün %90’ından fazlası sudur. Bebek bunun kendisine gereken protein, vitamin kısımlarını kullandıktan sonra fazla olanını atacaktır. Bu yüzden bebeğin her altını değiştirmede bezini elle yoklamada fayda var. 5-6 kere idrar çıkışın 24 saat içinde beklenir. Her beslenmeden sonra da az miktarda kaka yapması ve erkek bebeklerde alt temizliği nasıl yapılır?Erkek bebeklerde alt temizliğinde penis ucunun çekilerek temizlenip temizlenmeyeceği muamma… Çocuk cerrahları yapılsın der, ürologlar yapılmasın der, biz farklı bir şey söyleriz. Netlik kazanmamış bir konu. Ama genellikle çok ellenmemesi taraftarıyız. Pipi derisinin çok fazla geriye çekilmemesini isteriz. İlk 10-15 günden sonra sünnet yapılabilir. O fazla deri gittiği için penis temizliği daha kolay olabilir. Zaten penis ucunda fazla deri ya da darlık varsa sünnet bebeklerde mutlaka önden arkaya doğru temizlik yapılmalıdır. Çünkü kızlarda genital bölge ile idrar yolları yan yana. Hemen dışında da anüs var. Hepsi iç içe. Erkek bebeklerde pipinin ucuyla idrar yolları arasındaki mesafe uzun olduğu için enfeksiyon kapma riski daha düşük. Kaka yaptığında bunun pipi ucuna ulaşması da zordur. Ama kız bebeklerde anüs ile idrar yolları çok yakın ve girişi kolay. Bu yüzden far eder etmez kaka temizliğini yapmak önemli. Önden arkaya doğru… Kız bebeklerde doğumdan sonraki günlerde vajinal ya da kanama olabilir. Az miktarda ise ailelerin telaş etmesine gerek tırnaklarını ne zaman keselim?Uzunsa hemen. Tırnak kesmenin hiçbir sakıncası yok. Dikkatli olmak lazım, deriyi zedelememek için. Çünkü bir kere bile olsa, bebek çok rahatsız olur. Mümkünse banyodan sonra çünkü tırnak yumuşamış oluyor. Yarı uyur ya da tam uyur pozisyondayken…Eğer anne çok acemi ise yardım alabilir. Biri bebeğin dirseğinden eline doğru tutarken anne de parmakları tutarak öbür eli ile tırnakları kesebilir. Böylece bebeğin hem eli hem de parmakları zapt edilmiş olur kıpırdanma olasılığını minimuma indirmiş oluyorsunuz. El tırnaklarını yuvarlak, ayak tırnaklarını da düz kesmek nasıl tutmalı? Yerinden nasıl kaldırmalı?Bir kere başını arkadan desteklemek önemli… Bebek başını tam tutmadığı için geriye atabilir bu da zarar verici olabilir. Sırtta omurilik boyundan uzanan kolunuz, eliniz açık olacak biçimde bebeğin başını desteklemeli. Bir kolunuzla bebeğin sırtını desteklerken diğer elinizle başını arkadan yattığı yerden kaldırırken de bir elinizle bebeğin ayak bileklerinden yumuşakça kavrayarak bebeğin bacaklarını yukarı kaldırırken diğer kolumuzu elimiz açık ve avuç içi başının alt bölümünü ve ensesini kavrayacak biçimde sırtına yerleştiririz. Böylece bebeğin desteksiz olan sırt ve baş bölgesini kavramış oluruz. Böylece kavradığımız bebeği diğer kolumuzun dirsek içine yerleştirebiliriz. Bebeği yandan, arkadan ya da ortadan da alabilirsiniz ama önemli olan orta hatlı yıkarken nelere dikkat etmeli?Suyun sıcaklığına dikkat etmeli. Soğuk ya da sıcak suda yıkamamak lazım… Bir de banyonun mümkün olduğunca kısa tutulması gerekir. Özellikle yenidoğan bebeklerde. Bebeği huylandırmamak için önce vücudunu yıkayıp başını sonra yıkayabilirsiniz. Göz yakmayan bir bebek şampuanı kullanılması iyi olur. En son yüzünü temizleyip, ılık bir havluya sarmak taraftarıyım. Banyo suyunun sıcaklığı 37 derece olmalı. İyice durulamaya ve kurutmaya dikkat etmeli. Başta da dediğim gibi göbek düşemeden de banyo yaptırılabilir. Ama bebeğin suyun içinde tutulduğu küvet banyosunu göbeği düşmeden önermiyoruz. Suyun üstünde tutulmalı. Suyun içinde göbeği yapış yapış olabilir çünkü. Yaz aylarında her gün yıkanabilir ama kış aylarında haftada 2-3 kere nasıl giydirilmeli?Ortam sıcaklığı 24-25 derece olmalı. Yenidoğan bebekler ilk günlerde kilo kaybettikleri için üşümeye biraz daha meyilli olabilirler. 5-6. Ayda da bebeklerde kansızlık görülebilir. Ben genelde bir body, tulum, üzerine de bir yelek-süeter ya da ince bir hırka giyindirmeyi yeterli görüyorum. Üstüne uyurken de bir battaniye örtülebilir. 24-25 dereceli bir ortamda bebeği sarıp sarmalamak da rahatsızlık verebilir. Terletebilir. Yaz aylarında ise çıplak olabilir. Ama ayakları ve elleri sıcak tutmak önemli…Neden bebekler başından fazla ısı kaybeder?Yetişkinlerde baş 1/7 oranında… Bebeklerde ise 1/4oranındadır. Yani bebeklerde baş vücuda göre daha büyüktür. Ayrıca vücudu sarıp sarmalıyorsunuz. Kafa dışarıda kalıyor. Bu durum sizin bacaklarınızın dışarıda çıplak kalması gibi bir şey, oransak olarak aynı… yani yüzeysel olarak alanın büyük ve açıkta olması ile ilgili. Kafanın dokusundan kaynaklı bir problem yok. Bir şapka giydirilirse sorun ortadan nedir?Bebek doğduktan bir hafta, 10 gün sonra başlayabilen kafasının ön saçlı derisinde bıngıldağın olduğu bölgede sarımsı, deriye yapılık kabuklanmalardır. Yumuşak olurlar genelde ve elinizle kaldırmaya çalıştığınızda saçla beraber gelebilirler. Tedavi edilemezse bir süre sonra pis koku ve apseye neden olabiliyorlar. Altındaki deri havasız kaldığı için. Dolayısıyla saç temizliği ve bakımı, oluşmuş konakların temizlenmesi önemli. Ben genelde zeytinyağı ve karbonat ile hazırlanan bir karışım kullandırıyorum ailelere. Çünkü zeytinyağı yumuşatıyor, karbonat kabartıyor. Banyodan 15 dakika önce hazırlanan bu karışımı konaklı alana sürüp, banyodan sonra da ince bir tarakla taradıklarında sorun giderilecektir. Konak önleyici şampuanlarda denenebilir. Bebeği temiz tutmak önemli. Bazı anne babalar bıngıldağın üzerinde olduğu için hiç ellememeye çalışıyorlar. Ama konak bakım gerektirir. Bazı bebeklerin yapısal özelliklerinden dolayı sık tekrarlama eğilimi gösterebilir. Korkmadan temizleyip yumuşatarak o dokuyu oradan kaldırmak nedir?Ağız içinde oluşan mantar enfeksiyonudur. Genellikle dilin üzerinde ağzın iç kenarlarında, yanak içlerinde görülüyor. Biberon ve emzik kullanan bebeklerde biraz daha sık oluşuyor. Anne sütü alan bebeklerde annenin meme başından kaynaklanan bazı durumlarda görülebiliyor. Antibiyotik kullanımından sonra görülebilir. Normal ağız içi florasını baskılamadığımız için. Damla şeklinde ilaçlarla tedavi edilebilir. Ama çok yayılmamışsaözellikle boğaza doğru damlalar fayda etmiyorsa bir bağışıklık sistemi bozukluğunun belirtisi olabilir.

yenidoğan bebek saç kesimi sünnet